Duy trì cân nặng phù hợp với người trưởng thành

Tình trạng dinh dưỡng người trưởng thành có sự đổi thay, khi cân nặng giảm hoặc tăng cân. bởi thế, mỗi người chúng ta cần biết số cân nặng ở “mức nên có” của mình để duy trì, phòng tránh thừa cân/ béo phì và suy dinh dưỡng trường diễn.

Việt Nam đang ở thời kỳ cơ cấu dân số vàng với khoảng 63 triệu người trong độ tuổi cần lao. Theo thống kê năm 2015 cho thấy, tỉ lệ tham gia lực lượng lao động chưa cao chỉ chiếm khoảng 78,8% dân số. song song khoảng 70% dân số sống và khoảng 48% cần lao đang làm việc ở khu vực nông nghiệp, nông thôn - khu vực tạo ra giá trị gia tăng thấp. Một trong những căn nguyên là do nguồn nhân công chất lượng thấp, thể lực và trí lực thấp đã ảnh hưởng tới năng suất lao động thấp.

hiện, tỉ lệ thiếu năng lượng trường diễn ở đàn bà tuổi sinh nở là 15,1% (năm 2014), cũng theo kết quả điều tra của Viện Dinh dưỡng (năm 2014 - 2015) về tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng ở đàn bà tuổi sinh đẻ còn cao có ý nghĩa sức khỏe cộng đồng như: tỉ lệ thiếu máu ở nữ giới có thai là 32,8% và phụ nữ không có thai là 25,5%; Tỉ lệ thiếu kẽm ở phụ nữ có thai trên toàn quốc đặc biệt cao ở mức 80,3%, ở miền núi là 87%, ở nông thôn là 80,1%, ở tỉnh thành 70,8%; tỉ lệ thiếu kẽm ở đàn bà tuổi sinh đẻ cũng rất cao chiếm 63,6%, tỉ lệ này ở miền núi là 73,4%, nông thôn 60,3% và thành phố 54,5%. Tình trạng thiếu iốt đã và đang quay trở lại đe dọa đến sức khỏe, trí tuệ của giống nòi người Việt Nam.

nữ giới tuổi sinh nở, phụ nữ có thai bị suy dinh dưỡng trường diễn, thiếu các vi chất dinh dưỡng dễ có nguy cơ khi mang thai bị đẻ non, sảy thai, dị tật ống thần kinh… Trẻ sinh ra có cân nặng lọt lòng thấp (dưới 2.500g), bị thiếu các vi chất dinh dưỡng (vitamin A, sắt, kẽm), dễ bị mắc bệnh là duyên cớ quan trọng ảnh hưởng tới sự phát triển về thể lực, tầm vóc và trí tuệ của trẻ khi trưởng thành.

Người trưởng thành có vai trò rất quan yếu trong việc phát triển kinh tế xã hội của giang san, cần lao chính để tạo ra nguồn thu nhập cho gia đình, nên chi họ cần phải có một nền móng sức khỏe tốt, song song yếu tố quyết định là có tầm vóc, thể lực và tình trạng dinh dưỡng tốt.

Có nhiều công thức tính cân nặng ở “mức nên có” ứng dụng cho cả nam và nữ:

- Cân nặng lý tưởng = (chiều cao (cm) – 100) x 0,9.

tỉ dụ: 1 người cao 1,63m (163cm), vận dụng vào công thức tính như sau:

Cân nặng lý tưởng = (163 - 100) x 0,9 = 56,7kg.

- Công thức tính theo chỉ số khối cơ thể BMI được Tổ chức Y tế Thế giới khuyên dùng.

Cân nặng (kg)

BMI = ---------------------------------

Chiều cao x Chiều cao (m)

Như vậy BMI bằng cân nặng (tính theo kg) chia cho chiều cao (tính theo m) bình phương.

Cách đánh giá tình trạng dinh dưỡng dựa vào BIM như sau:

BMI < 18,5: gầy.

BMI từ 18,5 - 24,9: thông thường.

BMI ≥ 25: thừa cân.

BMI > 30: béo phì.

Với người châu Á nói chung, người Việt Nam nói riêng thì:

BMI từ 18,5 - 22,9: bình, thường.

BMI ≥ 23: thừa cân.

BMI > 25: béo phì.

Như vậy, với người Việt Nam khi có BMI < 18,5 là người có cân nặng thấp hay bị gầy/thiếu năng lượng trường diễn. Người có cân nặng thấp/người bị gầy do không ăn đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng theo nhu cầu cần thiết của cơ thể, mức tiêu hao năng lượng nhiều hơn mức ăn vào.

Muốn tăng cân để đạt được mức cân nặng ở “mức nên có” hoặc 18,5 ≤ BMI ≤ 22,9 thì trước hết cần ăn thêm cơm hay các thức ăn chứa nhiều tinh bột như xôi, miến, bánh mì… và các món xào, rán có thêm dầu mỡ để cung cấp năng lượng.

Để tăng số lượng thức ăn hàng ngày, ngoài 3 bữa chính cần ăn thêm các bữa phụ như sữa, bánh ngọt, khoai củ… Nên ăn thêm đều đặn mỗi ngày càng hộp sữa chua (120ml) giúp kích thích tiêu hóa, tiếp thụ tốt các chất dinh dưỡng. phối hợp các hoạt động thể lực vừa phải, hợp lý giúp ăn ngon miệng. Uống đủ nước (nước rau, nước hoa quả hoặc nước đung sôi để nguội).

Lời khuyên của thầy thuốc

Để tăng cân với người có cân nặng thấp hay bị gầy/suy dinh dưỡng trường diễn thì cần ăn thêm tinh bột, chất béo và tăng lượng thức ăn hàng ngày, tuy nhiên lượng tăng cũng không nên quá nhiều làm cơ thể khó tiêu hóa, tiếp thụ hết dẫn đến đầy bụng, rối loạn tiêu hóa hoặc chuyển sang xu hướng thừa cân/béo phì. Ngoài ra cần có chế độ cần lao hợp lý, không nên làm việc găng quá sức, nên dành thời gian nghỉ ngơi thoải mái và ngủ đầy đủ.

ThS.BS. NGUYỄN VĂN TIẾN